Hjartet

Den svenske forfattaren Margareta Melin skriv dikt og prosa. Her er eit lite utdrag frå boka Tro ditt hjärta om gott:

För mycket av det goda

är inte längre gott.

Men allt är gott som får sin plats

och sina rätta mått.

Tecknet på att man har for mycket av något är att glädjen försvinner. Lusten övergår i olust, trötthet och leda. Det som förut smakade gott står en upp i halsen.

När man inser obalansen i sitt liv och vill en förändring, var ska man börja? Hur ska man prioritera? En sak är klar: Det är bara jag själv som kan veta mina egna mått och gränser. Bara jag kan bedöma vad det är dags för mig att välja bort och välja till. Det är in till sig själv man måste ställa livets viktiga frågor. Ju mer komplicerad ens tillvaro ter sig, desto angelägnera att vända uppmärksamheten inåt och lyssna till sitt hjärta. Där vittnar Guds ande med vår ande om den väg som är vår.

Framför allt som skall bevaras må du bevara ditt hjärta, ty därifrån utgår livet. De här underbara orden om prioritering står i Ordspråksboken 4. De har otaliga gånger hjälpt mig att fokusera på det mest nödvändiga – och sedan våga släppa resten. Det är så lätt hänt, när man lever under press, att man förlorar kontakten med sitt hjärta och inte märker hur illa det far, att det blir kluvet och oroligt, överbelastat och tungt och tomt.

Hjärtat är det viktigaste. Om inte hjärtat är med blir det man gör tomt och glädjelöst.

Eddik

I siste nummer av Folkevett stod dette å lesa:

En del hvit eddik (7 prosent)blandet med en del vann på en tom sprayflaske gjør skogen av dyre og til og med giftige kjemiske vaskemidler overflødig, melder Dagbladet på nett. Høyt innhold av syre sørger for at du blir kvitt de fleste former for mugg, skitt og bakterier. Utvannet eddik kan brukes på nesten alle flater i huset. Ved kalkavleiring på badet er eddik supereffektivt. Ved vasking av fliser er det viktig at eddiken er utvannet, fordi for kraftig syre kan skade fugene.

Å bruke eddik fremfor kjemiske vaskemidler har en positiv effekt på både miljøet og ikke minst helsen din gjennom et bedre og sunnere inneklima, sier Håkon Lindahl i Grønn hverdag, til bonytt.no

Nokre butikkar

Etter den rystande oppdaginga av kva som går føre seg i tekstilindustrien, har eg prøvd å orientera meg litt etter alternativ. Så langt har eg funne ut at Princess-butikkane sel litt sengetøy og handdukar i økologisk bomull. Utvalet er ikkje stort, men det er då noko. Og viss mange spør etter økologiske varer, kan ein jo håpa på ei utviding. I tillegg har eg vore innom butikken Reindyrka i Bergen. Her sel dei for det meste matvarer, men dei har òg ein liten kolleksjon av økologiske barneklede. Den beste butikken er likevel Fretex. Her får ein billige klede, ein belastar ikkje miljøet, og ein støttar Frelsesarmeen sitt arbeid.

Skitne klede

Etter ein lang dvaleperiode er bloggen min i ferd med å vakna til liv igjen. Auga mine er litt betre, slik at eg toler meir pc-bruk, og eg har komme over noko svært viktig som det er verdt å blogga om.

Forum for utvikling og miljø gav i 2008 ut ein rapport som heiter "Skitne klær". Det er altså tre år sidan, og dessverre har eg ikkje oppdaga rapporten før no. Her kjem det fram hårreisande informasjon om tekstilindustrien. Visste du f.eks. dette om bomull?

- "Konvensjonell, intensivt produsert bomull er ikke miljø-, helse- eller arbeidervennlig på noe stadium i livsløpet."

- "Kjemikaliene som brukes på bomull er klassifisert blant de mest giftige sprøytemidlene som finnes og medfører alvorlige helseskader på mennesker og dyr."

- "Kilder som Verdens Helseorganisasjon (WHO) (...) opererer med tall på akutt forgiftede mennesker pga. sprøytemiddelforgiftning på ca. 3 millioner årlig hvorav 18 000 - 222 000 dør."

Rapporten tek for seg fleire faktorar i vurderinga av dei ulike tekstila: natur og dyr, arbeid, energi og klima, kjemi, vask og bruk, gjenvinning og avfall, og informasjon og innsyn. Ein finn problematiske område ved alle typar tekstil, og ofte kan eit tekstil skåra bra på eitt område og dårleg på eit anna. Det kompliserer biletet, slik at det er vanskeleg å gje eintydig informasjon om kva som er mest miljø- og arbeidarvennleg. Det er likevel klart at ikkje-økologisk bomull er verstingen, med polyester, akryl, nylon og tech-stoff hakk i hæl.

Her er nokre gode råde som gjeld klede (og andre tekstil):

1) Kjøp færre klede. Bruk det du har, og stell godt med plagga, slik at dei varer lenge. Det er betre å kjøpa dyre kvalitetsklede enn billige klede som raskt hamnar i bosset.

2) Kjøpt brukte klede. Om dei er laga av bomull eller polyester, er då mindre viktig, ettersom skaden allereie har skjedd.

3) Kjøp klede av økologisk bomull, hamp, alpakka og kashmir der det er mogleg; desse stoffa kjem best ut i testane. Lin, ull og silke er òg relativt gode val.

4) Vask kleda sjeldnare. Ofte er det nok med lufting eller flekkfjerning.

For min eigen del kjem eg, så sant det er mogleg, ikkje til å kjøpa eit einaste nytt tekstil av ikkje-økologisk bomull meir, ikkje eingong ein liten vaskeklut. Det finst alternativ, i dette tilfellet f.eks. bambus, som rett nok ikkje er det mest miljøvennlege, men i alle fall betre enn bomull.

No har eg ikkje den tekniske assistenten min i nærleiken, og eg har ikkje lært å leggja ut linkar, men ved å søkja på "skitne klær" kan ein finna rapporten frå Forum for utvikling og miljø. Han er på 56 sider og vel verd å lesa.

Norsklæraren ergrar seg

Når eg minner eit ungt menneske på eitt eller anna, får eg ofte svaret: "Ja, eg veit." Då grøssar eg litt. For det manglar då eit ord her? "Ja, eg veit det," vil eg heller høyra. Det verste er at det ikkje berre er ungdommar som seier dette. Hadde det endå vore så vel. Det er mykje lettare å bera over med dei unge når det gjeld språkbruk; dei kan jo veksa av seg uvanane. Men når godt vaksne folk seier "Ja, eg veit," då blir grøsset ekstra sterkt. Kan dei ikkje skjerpa seg litt?

Nyttårsønske

For ca. 25 år sidan, då eg gjekk i 4. klasse, strauk eg til symaskinsertifikatet. Etter det har eg ikkje rørt ei symaskin. Men eg innser meir og meir kor praktisk det hadde vore å kunna sy med maskin. Så eg har eit ønske for 2011: å læra meg å bruka symaskin. Då treng eg ein tolmodig og vennleg lærar med god tid og gode pedagogiske evner. Det beste hadde nok vore ein pensjonist med fritidsproblem. Håpar nokon melder seg.

Ord delings feil

Visste du dette om sjødyr?

"Krabbe klør"

"Tunfisk biter i vann"